Yapay zeka çağında kurum verisi şirket dışına çıkmadan iş zekâsı mümkün mü?

9 dakika okuma süresi.
15

 

0a8cfb95f3f5403f428c841cfb7351e6.jpg

Yapay zekâ, iş zekâsının sınırlarını hızla değiştiriyor. Kullanıcılar artık yalnızca hazır raporlara bakmak istemiyor; veriye doğal dille soru sormak, sonuçları açıklatmak, yeni analizler oluşturmak ve karar sürecini hızlandırmak istiyor.

Ancak özellikle kamu, savunma, finans, sağlık ve büyük ölçekli kurumsal yapılarda yeni bir soru öne çıkıyor: Yapay zekâdan yararlanırken kurum verisinin kontrolü nasıl korunacak?

Aslında sorun yapay zekânın kullanılıp kullanılmaması değil. Asıl konu, verinin ve yapay zekâ işlemlerinin hangi mimari sınırlar içinde çalıştığı.

 

Asıl mesele: Veri nerede işleniyor?

Geleneksel bir iş zekâsı sisteminde veri kaynağı, iş zekâsı uygulaması, kullanıcı yetkileri ve raporlama katmanı zaten belirli bir mimari içinde çalışır.

Üretken yapay zekâ bu yapıya eklendiğinde yeni bir bileşen daha devreye girer: dil modeli.

Bu noktada yalnızca “hangi yapay zekâ modeli kullanılıyor?” sorusunu sormak yeterli değildir. Kurumların aynı zamanda şu soruların yanıtını bilmesi gerekir:

Veri kaynağı nerede bulunuyor?
İş zekâsı uygulaması nerede çalışıyor?
Yapay zekâ modeline hangi bilgiler gönderiliyor?
Model kurum içinde mi, yoksa harici bir servis üzerinde mi çalışıyor?
Kullanıcı yetkileri yapay zekâ katmanında da korunuyor mu?

Bu soruların yanıtları, kurumun gerçek veri sınırını belirler.

 

Yapay zekâ için buluta çıkmak zorunlu değil

Üretken yapay zekânın ilk yaygın örnekleri büyük ölçüde bulut servisleri üzerinden kullanıldığı için, yapay zekâ ile çalışmanın kurumsal veriyi zorunlu olarak dış bir platforma göndermek anlamına geldiği düşünülebiliyor.

Oysa bugün kurumların kendi altyapılarında çalıştırabilecekleri dil modelleri de bulunuyor.

Uygun altyapı ve model seçimiyle bir dil modeli şirketin kendi veri merkezinde, özel bulutunda veya tamamen kapalı bir ağda çalıştırılabiliyor. Böyle bir mimaride iş zekâsı uygulaması, veri kaynakları ve yapay zekâ modeli aynı kurum kontrollü sınır içinde tutulabiliyor.

Dolayısıyla teknik olarak kurumların “yapay zekâ mı, veri egemenliği mi?” şeklinde bir tercih yapmak zorunda olması gerekmiyor.

Buradaki kritik nokta, yalnızca yapay zekâ modelini kurum içine kurmak değil; tüm veri yolunu birlikte tasarlamak.

 

İş zekâsı katmanı da aynı sınırın parçası

Kurumsal verinin dışarı çıkmaması hedefleniyorsa iş zekâsı platformunun çalışma biçimi de önem taşıyor.

Canlı bağlantı kullanılan bir mimaride sorgular doğrudan kurumun mevcut veri kaynağında çalışabilir. Performans amacıyla verinin başka bir veri tabanına alınması gerekiyorsa bu veri tabanı da kurumun kendi altyapısı içinde konumlandırılabilir.

Aynı yaklaşım yapay zekâ için de geçerli.

İş zekâsı uygulaması kurum içinde çalışırken yapay zekâ sorgularının otomatik olarak harici bir modele gönderilmesi, veri sınırını değiştirebilir. Buna karşılık kurum içinde çalışan bir dil modeli kullanıldığında uygulama, veri ve yapay zekâ aynı mimari sınır içinde tutulabilir.

Bu nedenle güvenlik yalnızca verinin nerede saklandığıyla ilgili değildir. Verinin analiz sırasında hangi bileşenler arasında hareket ettiği de aynı ölçüde önemlidir.

 

TURBOARD ve JAS bu yapıyı nasıl ele alıyor?

TURBOARD, genel bulut, özel bulut veya tamamen kurum içi altyapıda çalıştırılabilen bir iş zekâsı platformudur.

Platforma yerleşik yapay zeka asistanı JAS — Just Ask Simply — kullanıcıların doğal dille veri üzerinde çalışmasına, mevcut analizleri açıklamasına ve yeni görselleştirmeler oluşturmasına yardımcı olur.

JAS belirli bir harici dil modeline zorunlu olarak bağlı değildir. Kurumlar güvenlik ve altyapı politikalarına göre farklı model seçenekleri kullanabilir.

Ticari bir yapay zekâ sağlayıcısı tercih edildiğinde ilgili sağlayıcının veri işleme koşulları geçerli olur. Kurum içi çalışan bir model tercih edildiğinde ise JAS istekleri ve ilgili veriler müşterinin kontrol ettiği altyapı sınırları içinde tutulabilir.

Bu ayrım özellikle hassas verilerle çalışan kurumlar için önemlidir. Yapay zekânın kullanılması, verinin otomatik olarak kurum dışına çıkacağı anlamına gelmemelidir.

 

Yetkilendirme yapay zekâ çağında daha da önemli

Verinin fiziksel olarak kurum içinde kalması tek başına yeterli değildir.

Bir kullanıcının iş zekâsında görmeye yetkili olmadığı bir veriye yapay zekâ üzerinden ulaşabilmesi de ayrı bir güvenlik riski oluşturur.

Bu nedenle yapay zekâ, mevcut iş zekâsı yönetişiminden bağımsız çalışan ayrı bir sohbet aracı olmak yerine, kurumdaki mevcut veri modeli, raporlar ve kullanıcı yetkileriyle birlikte çalışmalıdır.

TURBOARD'da JAS, platformun yönettiği veri modelleri ve raporlama bağlamı üzerinden çalışır. Böylece yapay zekâ katmanı, mevcut kurumsal analitik mimarisinin dışında yeni ve kontrolsüz bir veri kanalı oluşturmak yerine aynı yönetilen yapı içinde konumlandırılabilir.

 

Her kurum için tek bir doğru mimari yok

Bazı kurumlar için genel bulutta çalışan ticari bir dil modeli hız ve ölçek açısından doğru tercih olabilir.

Bazıları ise mevzuat, müşteri sözleşmeleri, güvenlik politikaları veya veri hassasiyeti nedeniyle tamamen kurum içi bir yapıya ihtiyaç duyabilir.

Bu nedenle modern iş zekâsında en önemli özelliklerden biri yalnızca yapay zekâ sunmak değil, kurumun kendi veri ve altyapı politikasına uygun yapay zekâ mimarisini seçebilmesine olanak tanımaktır.

Kurumların çözüm değerlendirirken “Yapay zekâ var mı?” sorusundan bir adım ileri gitmesi gerekiyor.

Daha doğru soru şu:

Yapay zekâ kullanıldığında verimiz nereden geçiyor ve kontrol kimde kalıyor?

Bu sorunun teknik olarak net bir yanıtı varsa, kurumlar üretken yapay zekânın sağladığı yeni analitik olanaklardan yararlanırken veri egemenliğinden vazgeçmek zorunda değil.

Kısacası, yapay zeka çağında kurum verisi şirket dışına çıkmadan iş zekâsı mümkün.

Ancak bunun için yalnızca yerel bir veri tabanı değil; veri kaynağından iş zekâsına, kullanıcı yetkilendirmesinden dil modeline kadar tüm mimarinin aynı veri sınırı düşünülerek tasarlanması gerekiyor.

TURBOARD'un self-hosted veri mimarisi, JAS bağlantı seçenekleri ve kurum içi yapay zekâ yaklaşımının teknik ayrıntıları TURBOARD veri güvenliği rehberinde incelenebilir.

 

TURBOARD | www.turboard.com/tr