Bulutta egemenlik, kontrol ve bağımsızlık

8 dakika okuma süresi.
25

Yapay zeka çağında bulut stratejisini artık yalnızca “hangi bulutta çalışalım?” sorusuyla ele almak yeterli değil. AI iş yükleri klasik kurumsal uygulamalardan farklı davranıyor. Bu nedenle kurumların önce iş yüklerini kritiklik, veri hassasiyeti, gecikme ihtiyacı, regülasyon yükümlülükleri ve ölçeklenme profiline göre sınıflandırması gerekiyor. Bu noktada DT Cloud Kurucu CEO’su Tolga Dinçer, “Bizim yaklaşımımız her şeyi tek bir ortama taşımak değil; her iş yükünü kendisi için en doğru ortamda çalıştırmak. Public cloud, private cloud, sovereign cloud ve edge artık birbirinin alternatifi değil, doğru mimaride birbirini tamamlayan katmanlar. Asıl mesele, bu katmanları ortak bir strateji ve kontrol modeli altında çalıştırabilmek” dedi. 

Burada kontrol, maliyet ve taşınabilirlik önemli. GPU, yüksek performanslı depolama ve büyük hacimli veri hareketleri yanlış tasarlandığında ciddi maliyet oluşturabiliyor. Bu nedenle açık standartlara dayanan, kaynak kullanımını uçtan uca görünür kılan ve gerektiğinde iş yüklerinin farklı ortamlara taşınmasına imkân veren mimarilerin değeri artıyor. Bu saptamayı yapan Tolga Dinçer’e göre, yeni dönemde iyi bir bulut stratejisini yalnızca ölçeklenme hızıyla değil; kontrol, otomasyon, denetlenebilirlik, maliyet öngörülebilirliği, enerji verimliliği, sağlayıcıdan çıkış kabiliyeti ve kesinti altında sürdürülebilecek operasyon seviyesiyle ölçmek gerek. Dinçer, sorularımızı yanıtladı: 

 

Dijital egemenlik yalnızca verinin Türkiye sınırları içinde tutulmasıyla mı sağlanır? Kurumların gözden kaçırdığı unsurlar neler?

Hayır. Verinin Türkiye’de tutulması dijital egemenliğin temel şartlarından biri, ancak tek başına egemenliği sağlamıyor. Veri Türkiye’deki bir veri merkezinde bulunabilir; fakat onu yöneten control plane, kimlik servisleri, ayrıcalıklı erişim yetkileri, şifreleme anahtarları veya güncelleme mekanizmaları sizin kontrolünüzde değilse operasyonel karar alanınız hâlâ dışarıya bağımlıdır.

Dijital egemenliği dört boyutta ele alıyoruz: hukuki, operasyonel, mimari ve teknolojik egemenlik. Kurum, verisinin hangi hukuk düzenine tabi olduğunu bilmeli; kritik erişim kararlarını kendi iradesiyle alabilmeli, kullandığı teknoloji katmanlarını denetleyebilmeli ve gerektiğinde verisini ve iş yüklerini başka bir ortama taşıyabilmeli. Burada exit capability, yani sağlayıcıdan çıkış kabiliyeti önemli. Sağlayıcı değiştirme hakkının sözleşmede yazması yeterli değil; bunun teknik olarak mümkün olması ve düzenli olarak test edilmesi gerekiyor. Bir alan da tedarik zinciri. Yazılım, lisans, donanım, kimlik servisleri, iletişim altyapısı ve alt sağlayıcıların tamamı bir bağımlılık ağı oluşturuyor. Bu zincir görünür değilse tek bir bileşendeki sorun bütün operasyona yayılabiliyor. Dolayısıyla dijital egemenlik, veriyi yalnızca ülke sınırları içinde tutmaktan daha geniş bir kavram. Kritik kontrol noktalarını elinizde tutmak, bağımlılıkları bilmek ve olağanüstü koşullarda alternatif bir çalışma düzenine geçebilmek gerekiyor.

 

Birçok kurum hibrit bulut, özel bulut, kamu bulutu ve edge mimarilerini birlikte kullanıyor. Bu çok katmanlı yapı, hangi fırsatları ve riskleri beraberinde getiriyor?

Doğru kurgulandığında çok katmanlı mimari ciddi bir dayanıklılık avantajı sağlıyor. Public cloud değişken talepte hızlı ölçeklenme sunarken, private ve sovereign cloud kritik veri ve iş yüklerinde daha yüksek kontrol sağlıyor. Edge ise veriyi kaynağına yakın işleyerek gecikmeyi azaltıyor ve merkezi bağlantının kaybedildiği durumlarda kritik fonksiyonların yerelde devam etmesine imkân veriyor. Bu özellikle finans, enerji, telekomünikasyon, üretim, savunma ve kamu hizmetleri gibi kesinti toleransı düşük alanlarda önemli. Tek bir veri merkezine veya sağlayıcıya bağımlı kalmak yerine iş yüklerini farklı bölgeler ve ortamlar arasında dağıtabilir, disaster recovery senaryolarını çeşitlendirebilir ve gerektiğinde kapasiteyi başka bir ortama yönlendirebilirsiniz. Ancak dağıtık olmak tek başına dayanıklı olmak anlamına gelmiyor. Katman sayısı arttıkça operasyonel karmaşıklık da büyüyor. Farklı IAM politikaları, yanlış konfigürasyonlar, parçalı log yapıları, görünmeyen entegrasyon bağımlılıkları ve kontrolsüz veri kopyaları yeni risk alanları yaratıyor.

Bu nedenle bizim savunduğumuz model, çoklu ortamları ortak bir kontrol ve yönetişim katmanında birleştirmek. Kurumun tüm varlıklarını ve bağımlılıklarını görebilmesi, kimlik ve erişim politikalarını ortaklaştırması, merkezi gözlemlenebilirlik sağlaması ve disaster recovery planlarını düzenli olarak test etmesi gerekiyor.

 

DT Cloud’un yerli bulut, egemen bulut ve stratejik teknoloji vizyonunu nasıl tanımlarsınız? 

Bu yapının merkezinde otomasyon odaklı hyperscaler mimarimiz, kendi geliştirdiğimiz kontrol katmanları ve dijital egemenlik yaklaşımımız bulunuyor. Yerli bulutu, verinin Türkiye’de barındırılmasının ötesinde; kritik teknoloji katmanlarının Türkiye’deki mühendislik gücüyle geliştirilebildiği, işletilebildiği ve sürdürülebildiği bir yapı olarak görüyoruz. Sovereign cloud ise bunun üzerine control plane egemenliğini, teknoloji seçme özgürlüğünü, denetlenebilirliği, regülasyon uyumunu ve gerektiğinde sağlayıcı değiştirebilme kabiliyetini ekliyor.

Yaklaşık 3,5 yıllık Ar-Ge sonucunda geliştirdiğimiz platformu iki temel katman üzerine kurduk. Over-Cloud, yani Foundry katmanı, dış bağımlılığı bulunmayan yerli kontrol düzlemimizi, otomasyonumuzu ve servis entegrasyonlarımızı taşıyor. Under-Cloud, yani Foundation katmanı ise farklı altyapı ve sanallaştırma teknolojilerini ortak bir zeminde buluşturan agnostik temel altyapı katmanımız. Böylece müşterinin mevcut yatırımlarını koruyarak farklı teknoloji ortamlarını aynı yönetim ve kontrol modeli içinde çalıştırabiliyoruz. Denetim ve uyum kabiliyetleri de sonradan eklenen fonksiyonlar değil, platformun tasarımının doğal bir parçası.

Bu teknoloji birikiminin ve “Bulut Vatan” yaklaşımıyla ortaya koyduğumuz dijital egemenlik vizyonumuzun önemli çıktılarından biri de geliştirdiğimiz ve Temmuz 2026’da devreye aldığımız Cloud Native Compute Engine – CNCE oldu. CNCE ile bulutu belirli bir veri merkezine, lokasyona veya tek bir altyapı üreticisine bağlı bir servis olmaktan çıkararak, müşterilerimizin kendi tercih ettikleri altyapı üzerinde egemen ve taşınabilir bir bulut ortamı oluşturabilmelerini hedefliyoruz. Müşterilerimiz, veri merkezi ve lokasyondan bağımsız olarak açık kaynak OpenStack ekosistemindeki tercih ettikleri dağıtımlarla oluşturdukları sunucu kapasitelerini DT Cloud Platform kabiliyetleriyle birleştirerek, platformumuz üzerinden tek bir hibrit bulut mimarisinin parçası olarak yönetebiliyorlar.

CNCE’yi yalnızca yazılım katmanında bırakmıyoruz. Yerli teknoloji ekosistemindeki Netaş ve Technopc gibi iş ortaklarımızla geçtiğimiz dönem yaptığımız iş birliklerinin çıktısı olarak geliştirdiğimiz DT Cloud Bulut Sunucuları ile; NVIDIA ve Intel gibi küresel çip üreticileriyle yürüttüğümüz Ar-Ge programları ve teknoloji iş birliklerinden beslenen donanım platformlarını da bu mimarinin parçası haline getiriyoruz. Böylece CNCE, müşterinin mevcut altyapısı üzerinde çalışabildiği gibi, DT Cloud EdgeThunder ürün ailesi altında donanım, yazılım, orkestrasyon ve yönetim katmanlarıyla birlikte anahtar teslim olarak da sunulabiliyor.

Bunun bir sonraki ölçeğini ise DT Cloud AI Factory Pod oluşturuyor. Burada 100 kW seviyesinden 1 MW seviyesine kadar, onlarca GPU’dan binlerce GPU’ya uzanan AI compute kapasitesini enerji, soğutma, sunucu, network, bulut ve AI orkestrasyonu ile birlikte bütünleşik bir altyapı olarak ele alıyoruz. Kurumlar bu kapasiteyi DT Cloud güvencesiyle anahtar teslim tedarik ederek CNCE kapsamında kendi egemen AI ve bulut altyapıları olarak işletebilecekler. Böylece egemenlik kavramını yalnızca yazılım veya veri seviyesinde değil; compute, donanım, control plane ve operasyon katmanlarının tamamında ele alıyoruz.

Ana odağımız; güvenli, AI-native ve NATO’nun SECRET seviyesindeki iş yüklerinin gerektirdiği güvenlik beklentilerine cevap verebilecek platformlarımızı ölçeklendirmek. Ankara’dan Avrupa’ya, devamında bölgemizde güvenli dijital altyapıya ihtiyaç duyan müttefik ülkelere uzanan “Dijital İpekyolu” vizyonumuz kapsamında hem DT Cloud Genel Bulut kapasitemizi hem de CNCE, EdgeThunder ve AI Factory Pod altyapılarımızı farklı coğrafyalara taşımayı planlıyoruz. İlk aşamada Orta ve Doğu Avrupa’da üç farklı noktada altyapı oluşturmayı ve buradan Avrupa Birliği pazarına yönelik dual-use bulut servisleri sunmayı hedefliyoruz. Bu teknoloji, ürünleşme ve uluslararası yayılım programına “DT Cloud Mission 2030” adını verdik. Hedefimiz 2030’a kadar Türkiye’de geliştirdiğimiz egemen bulut ve AI altyapı teknolojilerini ihraç eden; public cloud’dan edge’e, private cloud’dan AI Factory ölçeğine kadar farklı ihtiyaçlara aynı teknoloji omurgası üzerinden cevap verebilen ve bölgemizin önemli teknoloji sağlayıcılarından biri haline gelen bir DT Cloud oluşturmak. Bu küresel açılımı marka tarafında da destekliyoruz. “dt.cloud” global alan adına yaptığımız yatırımla DT Cloud markasını doğrudan sektörümüzü tanımlayan, global ölçekte güçlü ve üst segment bir dijital kimlikle konumlandırıyor; uluslararası pazarlara açılımımızı hızlandırıyoruz. Teknolojisi yerli, standartları küresel, etkisi uluslararası bir platform inşa ediyoruz.