Veriyi Temizlemeyi Beklemeyin, Projeye Başlayın

5 dakika okuma süresi.
14

Tiryaki Agro IT Direktörü Timur Karaman 

“Tiryaki Agro, 60 yılı aşkın geçmişiyle dünyanın önde gelen tarım ürünleri tedarik zinciri şirketlerinden biridir. Tiryaki Agro olarak, kaynağından pazara uzanan entegre yapımız ile dünyanın her yerinde beslenme çözümleri sunmak ve doğa ile uyumlu bir gıda geleceği kurmak hedefiyle çalışıyoruz. Bu ölçek bize önemli bir şeyi gösteriyor: Dijitalleşme artık yalnızca IT’nin konusu değil; farklı coğrafyalardaki operasyonlarımızı aynı görünürlük ve karar alma kabiliyetiyle yönetebilmenin temel araçlarından biri. Global yapıda ve çeşitlilikte bir yapıyı yönetmek, farklı ülkelerin ihtiyaçlarına hızla yanıt vermeyi gerektiriyor. Bu nedenle dijital ve yapay zekâ yatırımlarımızı, coğrafyalar arasındaki görünürlüğü ve ortak karar alma kapasitemizi güçlendirecek şekilde kurguluyoruz.

 

Dijital Dönüşümde Belirleyici Unsur: Kurum Kültürü

Teknolojiyi satın almak görece kolay. Asıl zor olan, kurumun o teknolojiyi kullanma biçimini değiştirmek. Bu nedenle dijital dönüşümde belirleyici unsurun teknoloji değil, kurum kültürü olduğuna inanıyorum. Üretim tesislerimizde dijitalleşme yolculuğumuz devam ediyor; her tesisimiz bu yolculuğun farklı bir aşamasında. Yakın dönemde bünyemize kattığımız bir tesiste çalışanların dijitalleşme, makinelerden otomatik veri alma ve oluşturdukları gösterge panolarıyla operasyon yönetimi konularındaki deneyimi, grup genelindeki dönüşümümüze de ivme kazandırıyor. Daha önce gündeme gelmeyen uygulamalar artık çalışanlar tarafından talep ediliyor. Bu farklılıkları daha çok birer öğrenme alanı olarak görüyoruz.

Irak’ın Basra kentindeki Umm Qasr Limanı’nda bulunan tesisimizi devreye almadan önce operasyon süreçlerini ekiplerimizle birlikte ayrıntılı biçimde tanımladık. Tesis devreye alındıktan yaklaşık üç ay sonra yönetimimizden şu talep geldi: “Her an orada olamayacağıma göre, fabrikayı her an görebilmeliyim.” Bu ihtiyaçtan yola çıkarak Üretim Yürütme Sistemi (MES) projesini başlattık. Böylece tesiste olup bitenleri tablet veya bilgisayar üzerinden anlık olarak izleyebileceğimiz bir yapı kurduk. Bu örnek, dijital dönüşümde kurum kültürünün ve yönetimin görünürlük beklentisinin proje önceliklerini ve uygulama hızını doğrudan etkilediğini gösteriyor.

 

Yapay Zekâ Yolculuğu: Farklı Bir Yol

Veri odaklı karar alma ve yapay zekâ alanındaki yolculuğumuzun hızlandığı bir dönemdeyiz. Yapay zekâ söz konusu olduğunda kurumların önüne genellikle aynı yol haritası konuyor: Önce veri okuryazarlığını geliştirin, verinizi düzenleyin ve kalitesini artırın; ardından yapay zekâ projelerine başlayın. Biz ise bunun her zaman tek yol olmadığına inanıyoruz. Bizim yaklaşımımız, gerçek bir iş ihtiyacından yola çıkarak projeye başlamak ve verinin neden iyileştirilmesi gerektiğini o ihtiyaç üzerinden görünür kılmak.

Çünkü kurum içinde “Yapay zekâya hazırlanmak için önce verilerimizi düzenleyelim” çağrısı, tek başına çalışanları harekete geçirecek kadar güçlü bir motivasyon yaratmayabiliyor. Buna karşılık kullanıcılar, ulaşmak istedikleri sonucu gördüklerinde ve bu sonuca ulaşmak için verilerini geliştirmeleri gerektiğini fark ettiklerinde, verilerini iyileştirmeye kendileri başlıyor.

 

Örnek: Logistics Brain

Kanada’daki bir çalışma arkadaşımızın yaşadığı deneyim bunu somut biçimde gösteriyor. İş yükünü yönetmek için yapay zekâdan yararlanmaya başladı; zamanla “Logistics Brain” adını verdiği bir uygulama geliştirdi. Süreç içinde verileri bir araya getirip düzenlemenin emek istediğini gördü. Ancak bu emeğin karşılığını da aldı: Veriler çok daha tutarlı ve kullanışlı hâle geldi.

Burada kritik olan şu: Yapay zekâ projesi, verideki iyileştirme alanlarını görünür kıldı ve kullanıcıya verisini geliştirmek için somut bir neden sundu.

 

Yaklaşımımız: Hızlı Kazanımlar ve Yaygın Kullanım

Bu nedenle beklemek yerine faydayı hızla görünür kılan hızlı kazanım (quick win) projeleriyle kullanıcıları sürece dâhil ediyoruz. Yapay zekâ araçlarını kurum genelinde yaygınlaştırırken amacımız birkaç başarılı pilot yapmak değil; teknolojiyi günlük çalışma biçimimizin doğal bir parçası hâline getirmek. Bunun yolu da yapay zekâyı yalnızca IT ekiplerinin yürüttüğü projelerle sınırlamamak, çalışanların kendi işlerinde deneyimleyebileceği ve faydasını görebileceği kullanım alanları yaratmaktan geçiyor. Bir çalışan teknoloji sayesinde zaman kazandığını, daha iyi karar verdiğini ya da daha önce yapamadığı bir işi yapabildiğini gördüğünde, dönüşüm soyut bir kurumsal hedef olmaktan çıkıyor. Ardından merak geliyor; yeni kullanım alanları ortaya çıkıyor ve talep kullanıcıdan gelmeye başlıyor. Bana göre gerçek dijital dönüşüm tam da bu noktada gerçekleşiyor.

Bizim yaklaşımımız net: Uzun bir veri hazırlığı dönemini tamamlamayı beklemek yerine projeye hemen başlamak. Projenin yarattığı ihtiyaç ve motivasyon, veri iyileştirme çalışmalarını da hızlandırıyor. Böylece kurum dönüşümün faydasını en baştan görüyor; süreç IT’nin yürüttüğü bir proje olmaktan çıkıp herkesin sahiplendiği bir gelişim alanına dönüşüyor.”